Carolyn Cooper | Fi wi language nuh ha fi bawl out
CHAKA-CHAKA SPELLING
Couple Saturday aback, mi go a di Louise Bennett-Coverley festival inna Gordon Town. Big up Miss Lou! Mi reach late chroo mi did ha fi go market first. Mi nuh know how di promoter dem did tink seh dem could a start festival 10 o’clock market day. By di way, sake a COVID, mi stop go a Papine Market. It chuck up-chuck up. An wen mi pass outa road an see di hell of a concrete garbage dump full up-full up, an whole heap a rubbish scatter-scatter, front, back an side a it, it sick mi stomach. Nobody cyaahn do nutten bout di garbage weh pack up inna Papine Market? Weh KSAMC deh? Mi go Ujima organic market inna Hope Gardens. It clean an pretty. An di food good-good.
Mi ketch a Gordon Town bout 2 o’clock an mi hear seh di festival never start til bout 11:30. Mi did expect fi see lickle more crowd. Mi never tink seh di square would a ram. A 2,000 dollar fi big people go een an sit down under tent. An 500 dollar fi pikni an who live eena Gordon Town. It look like seh di promoter dem never member Miss Lou poem “Dutty Tough.” Shi write it long long long time, before pound turn dollar, an Jamaica money nah nuh use to dat! Inna dem ya time, dutty tougher dan tough:
“No care omuch we dah work fa
Hard-time still eena we shut;
We dah fight, Hard-time a beat we,
Dem might raise we wages, but
One poun gawn awn pon we pay, an
We no feel no merriment
For ten poun gawn awn pon we food
An ten poun pon we rent!”
DEM SOUND LIKE DEM A QUARREL
Anyhow, who di deh, enjoy demself. Nuff a di Gordon Town people dem stand up outa road an tek een everyting same way. Wen mi reach, Tania Hernandez did deh pon stage. Shi come from Canada fi di festival. Shi gwaan good-good-good. An mi ketch Dr Amina Blackwood-Meeks. Fi ar story dem tell di truth bout fi wi culture. Same like Miss Lou poem dem. Shi get national honour. It well deserving. Mi sorry mi did miss Cherry Natural. Shi a one next powerful artist.
Mi never like how some a di performer dem recite Miss Lou poem dem. Loud-loud! It come een like seh dem nuh understand seh fi wi language nuh ha fi bawl out. It can tone down an talk soft-soft. A same so plenty a di pikni dem perform Miss Lou poem dem fi Festival speech competition. Dem sound like dem a quarrel.
Miss Lou did write love poem. All like “Love Letter”:
“Me darlin love, me lickle dove,
Me dumplin, me gizada,
Me sweetie Sue, I goes fa you
Like how flies goes fa sugar.”
Dat a lyrics. An yu see how Jamaica man love dem belly!
Next year, di promoter dem fi put on Miss Lou festival inna Emancipation Park. Di festival should a free. Dem better start look nuff sponsor from now. Life hard. Wi waan tek wi mind offa di stress wi a suffer. Wi waan enjoy wiself. Wi done know, wi ha fi tek bad tings mek joke. Dat a wa Miss Lou teach wi.
PRAPA-PRAPA SPELIN
Kopl Satde abak, mi go a di Louise Bennett-Coverley festival ina Gordon Town. Big op Miss Lou! Mi riich liet chruu mi did ha fi go maakit fos. Mi no nuo ou di promuota dem did tingk se dem kuda staat festival 10 aklak maakit die. Bai di wie, siek a KUOVID, mi stap go a Papine Market. It chok op-chok op. An wen mi paas outa ruod an si di el af a kangkriit gyaabij domp ful up-ful up, an uol iip a robish skyata-skyata, front, bak an said a it, it sik mi stomok. Nobadi kyaahn du notn bout di gyaabij we pak op ina Papine Market? We KSAMC de? Mi go Ujima aagyanik maakit ina Hope Gardens. It kliin an priti. An di fuud gud-gud.
Mi kech a Gordon Town bout 2 aklak an mi ier se di festival neva staat til bout 11:30. Mi did ekspek fi si likl muor kroud. Mi neva tingk se di skwier wuda ram. A 2,000 dala fi big piipl go iin an sidong aanda tent. An 500 dala fi pikni an uu liv iina Gordon Town. It luk laik se di promuota dem neva memba Miss Lou puowem “Dutty Tough.” Shi rait it lang lang lang taim, bifuor poun ton dala, an Jamieka moni naa no yuus tu dat! Ina dem ya taim, doti tofa dan tof:
“No care omuch we dah work fa
Hard-time still eena we shut;
We dah fight, Hard-time a beat we,
Dem might raise we wages, but
One poun gawn awn pon we pay, an
We no feel no merriment
For ten poun gawn awn pon we food
An ten poun pon we rent!”
DEM SOUN LAIK DEM A KWARIL
Eniou, uu di de, enjai demself. Nof a di Gordon Town piipl dem stan op outa ruod an tek iin evriting siem wie. Wen mi riich, Tania Hernandez did de pan stiej. Shi kom fram Kyanada fi di festival. Shi gwaan gud-gud-gud. An mi kech Dr Amina Blackwood-Meeks. Fi ar stuori dem tel di chruut bout fi wi kolcha. Siem laik Miss Lou puowem dem. Shi get nashinal ana. It wel dizorvin. Mi sari mi did mis Cherry Natural. Shi a wan neks powaful aatis.
Mi neva laik ou som a di pafaama dem risait Miss Lou puowem dem. Loud-loud. It kom iin laik se dem no andastan se fi wi langgwij no ha fi baal out. It kyan tuon dong an taak saaf-saaf. A siem so plenti a di pikni dem pafaam Miss Lou puowem dem fi Festival spiich kompitishan. Dem soun laik dem a kwaril.
Miss Lou did rait lov puowem. Aal laik “Love Letter”:
“Me darlin love, me lickle dove,
Me dumplin, me gizada,
Me sweetie Sue, I goes fa you
Like how flies goes fa sugar.”
Dat a liriks. An yu si ou Jamieka man lov dem beli!
Neks ier, di promuota dem fi put aan Miss Lou festival ina Emancipation Park. Di festival shuda frii. Dem beta staat luk nof spansa fram nou. Laif aad. Wi waahn tek wi main aafa di schres wi a sofa. Wi waahn enjai wiself. Wi don nuo, wi ha fi tek bad tingz mek juok. Dat a wa Miss Lou tiich wi.
For an English translation, visit https://carolynjoycooper.wordpress.com/
- Carolyn Cooper, PhD, is a teacher of English language and literature and a specialist on culture and development. Email feedback to columns@gleanerjm.com and karokupa@gmail.com.
